نیروی کوریولیس
نیروی کوریولیس ،نیرویی است که در نتیجه ی حرکت وضعی زمین بر توده هوای متحرک اثر می کند.برای درک آن ،جرم ثابتی از هوا را در نظر بگیرید که در استوا با سرعتی خطی برابر با سرعت خطی زمین به دور آن می چرخد. وقتی این توده ی هوا در اثر نیروی شیب تغییرات فشار به طرف عرضهای جغرافیایی بالاتر حرکت کند ، هر قدر که از استوا دورتر شود، سرعت خطی آن از سرعت خطی زمین در عرضهای بالاتر بیشتر می شود وسرانجام از آن جلو می زند (در نیمکره شمالی). مثلا"اگر این توده ی هوا از استوا در امتداد نصف النهار 50 درجه شرقی حرکت کند ، در حوالی مدار 30 درجه شمالی دیگر نه در امتداد نصف النهار مزبور بلکه در شرق آن خواهد بود، یعنی ،ضمن حرکت ، به سمت راست منحرف می شود .همین طور اگر توده ی هوا باسرعت خطی اولیه ی ثابت از عرضهای بالاتر به طرف استوا حرکت کند ،به تدریج در طی مسیر ، از سرعت آن نسبت به زمین کمترشده ودر عرضهای جغرافیایی پایینتر عقب می ماند، به طوری که به نظر می رسد که به طرف راست منحرف شده است. این فرآیند را سی .جی .کوریولیس در سال 1844 کشف کرد ونیروی حاصل از آن را به افتخار او نیروی کوریولیس نامیدند.
جهت حرکت کره زمین در مدار خود ،از غرب به شرق است ، از همین رو جهت حرکت وضعی زمین برای ناظری که از بالای قطب شمال به آن نگاه کند در جهت حرکت عقربه ی ساعت ، وبرای ناظری که از بالای قطب جنوب به آن نگاه کند در جهت خلاف عقربه ساعت به نظر می آید در نتیجه انحراف حاصل از نیروی کوریولیس در نیمکره شمالی به طرف راست مسیر ودر نیمکره ی جنوبی به طرف چپ این مسیر خواهد بود.
